Aktualna sytuacja na rynku kredytów frankowych

Ubiegły rok był dla frankowiczów przełomowy. W 2023 roku sądy wydały 16 438 wyroków, podczas gdy w 2022 roku zapadło 9 596 orzeczeń, co przekłada się na 71% wzrost na przestrzeni dwunastu miesięcy. Co kluczowe, aż w 96% spraw sądy stwierdziły nieważność umowy kredytowej. Na podstawie analizy danych można stwierdzić, że nadchodzące miesiące będą obfitować w kolejne korzystne dla kredytobiorców rozstrzygnięcia. Liczba nowych pozwów nadal rośnie, co jest wynikiem większej świadomości prawnej konsumentów. Szczególny wzrost zainteresowania frankowiczów wystąpieniem przeciwko bankom z roszczeniami o unieważnienie umów kredytowych, miał miejsce w III kwartale 2023 r.- po wyroku TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21, w którym Trybunał stwierdził, że bank nie ma prawa żądać od kredytobiorcy wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po unieważnieniu umowy frankowej.

Nowe trendy w sporach frankowych

Orzeczenia TSUE mają kluczowe znaczenie w kształtowaniu polskiej praktyki sądowej w sprawach frankowych. Wpływają one na interpretację prawa krajowego w kontekście ochrony konsumentów i przyczyniają się do zwiększenia ochrony praw kredytobiorców.

TSUE w wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 wskazał, że sąd krajowy nie może odmówić frankowiczowi środka zabezpieczającego w postaci wstrzymania obowiązku płatności rat kredytu, jeżeli jest to konieczne dla zachowania pełnej skuteczności orzeczenia. Od tego czasu sądy coraz chętniej udzielają kredytobiorcom zabezpieczenia poprzez zawieszenie obowiązku spłaty rat kapitałowo- odsetkowych na czas trwania procesu. Dzięki temu frankowicze mogą uniknąć bieżących obciążeń finansowych związanych z wysokimi ratami kredytu, co pozwala im skoncentrować się na prowadzeniu sprawy sądowej. Sądy przychylają się do wniosków o zawieszenie spłaty, szczególnie w sytuacji, gdy kredytobiorca spłacił więcej niż dostał od banku, uznając, że dalsze obciążenia mogą prowadzić do szkód finansowych dla frankowiczów.

TSUE rozstrzygnął również pytanie prejudycjalne skierowane przez Sąd Okręgowy w Krakowie, a dotyczące prawa banków do stosowania zarzutu zatrzymania w sprawach dotyczących kredytów frankowych. Banki często korzystają z instytucji prawa zatrzymania w procesie, co w praktyce utrudnia wyegzekwowanie prawomocnego wyroku oraz w części pozbawia frankowiczów prawa do odsetek za opóźnienie od dochodzonych kwot. TSUE w postanowieniu z dnia 8 maja 2024 r. wydanym w sprawie C-424/22 potwierdził, że Dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie uwzględnianiu zarzutu zatrzymania przez sądy krajowe. Zakres postanowienia jest szeroki, bowiem oprócz kwestii odsetek należnych frankowiczom, która to kwestia została już rozstrzygnięta w wyroku TSUE w sprawie C-28/22, przesądził o niedopuszczalności uwzględniania tego zarzutu co do zasady- jako sprzecznego ochroną konsumenta.

Kolejny istotna zmiana dla frankowiczów widoczna w orzecznictwie sądów to data początkowa naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od dochodzonej kwoty. Część sądów krajowych stała na stanowisku, że bank pozostaje w zwłoce dopiero od momentu pouczenia kredytobiorcy przez sąd o konsekwencjach unieważnienia umowy kredytowej- tym samym odsetki ustawowe za opóźnienie były zasądzane na rzecz frankowiczów dopiero od daty takiego pouczenia, tj. zazwyczaj od daty pierwszej rozprawy. TSUE w wyroku w sprawie C-28/22 zauważył, że dotychczasowa interpretacja prawa dotycząca naliczania odsetek i liczenia terminów przedawnienia roszczeń banków dopiero od dnia oświadczenia przez klienta przed sądem narusza przepisy Dyrektywy 93/13. Termin przedawnienia zarówno dla frankowiczów, jak i dla banku powinien być liczony od dnia wezwania banku do zapłaty albo złożenia reklamacji z powodu zawarcia w umowie kredytu klauzul niedozwolonych.

Innym trendem obserwowanym w procesach frankowiczów w 2024 roku jest częściowe cofanie przez banki powództw przeciwko kredytobiorcom w zakresie, w jakim obejmują one żądanie zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z kapitału przez kredytobiorcę, czy też waloryzację kwoty wypłaconego kredytu. W świetle orzecznictwa unijnego roszczenia wysnuwane przez banki są bezzasadne i sprzeczne z przepisami mającymi zapewnić ochronę konsumencką.

Widząc rosnącą falę pozwów i korzystnych dla kredytobiorców wyroków, niektóre banki zaczęły proponować ugody. Proces mediacji zyskuje na popularności jako alternatywa dla postępowań sądowych. Ugody te zazwyczaj polegają na przewalutowaniu kredytu na złotówki po preferencyjnym kursie lub umorzeniu części zadłużenia.

Prognozy na rok 2025- perspektywy dla frankowiczów

Prognozy dla frankowiczów na 2025 są optymistyczne. Korzystne orzeczenia sądów oraz większa skłonność banków do zawierania ugód mogą znacząco poprawić sytuację kredytobiorców. Nowe trendy w sprawach frankowych pokazują, że kredytobiorcy nie są pozostawieni sami sobie. Rosnąca liczba pozwów, korzystne orzeczenia sądowe, mediacje i ugody oraz wpływ orzeczeń TSUE przyczyniają się do poprawy sytuacji frankowiczów.

Chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera klauzule niedozwolone? Potrzebujesz profesjonalnego wsparcia w sprawie sądowej albo negocjacjach ugodowych? Skontaktuj się z nami!

<p>The post Aktualna sytuacja frankowiczów – analiza rynku i prognozy ekspertów first appeared on Strefa Prawa Bankowego.</p>

Czy po unieważnieniu umowy kredytu bank będzie mógł żądać od kredytobiorcy innych roszczeń np. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału czy waloryzacji kapitału? Pewnym jest, że w przypadku unieważnienia umowy kredytu bank musi zwrócić kredytobiorcy wszystko co uzyskał od kredytobiorcy w ramach nieważnego stosunku prawnego, kredytobiorca natomiast będzie musiał oddać kwotę udostępnionego kapitału. Najczęściej kwoty tej nie trzeba fizycznie oddawać bankowi, wystarczy potrącenie wspólnych roszczeń (bądź w porozumieniu z bankiem bądź poprzez oświadczenie o potrąceniu).

Czy bank może domagać się innych roszczeń?

Po korzystnym dla frankowiczów orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 czerwca br. (C-520/21) banki nie mogą żądać od kredytobiorców wynagrodzenia poza odsetkami za korzystanie z kredytu. Niestety powołany wyrok jest niejasny, jeśli chodzi o waloryzację kapitału.  – W wyroku Trybunał wskazał, że bankowi nie należy się żadna rekompensata. Czy określenie „rekompensata” jest równoznaczne z waloryzacją kapitału?

Wątpliwości interpretacyjne pojawiły się także w środowisku sędziowskim. Sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie Michał Maj skierował w tym przedmiocie zapytanie prejudycjalne do TSUE. W swoim najnowszym pytaniu do TSUE, zwrócił on uwagę, że w czerwcowym wyroku Trybunał potraktował zbiorczo wszelkie roszczenia banków wykraczające poza zwrot kapitału i odsetek ustawowych za opóźnienie. Mimo to są podnoszone wątpliwości, jaki jest zakres pojęcia „rekompensata” (wcześniej TSUE posługiwał się pojęciem „roszczenia restytucyjne”) oraz czy przez „wypłacony kapitał” należy rozumieć sumę nominalną, czy zwaloryzowaną.

Warto podkreślić, że orzeczenia sądów w przedmiocie zasądzenie waloryzacji kapitału również są niejednolite. Pytanie złożone przez sędziego, jest więc kluczowe. TSUE może rozwiać wątpliwości interpretacyjne i zapobiec wytaczaniu kolejnych zbędnych procesów. Czekamy, wobec tego na wyrok, a o dalszych losach sprawy będziemy informować Państwa na bieżąco.

<p>The post Waloryzacja kapitału- nowe pytanie prejudycjalne zgłoszone do TSUE. first appeared on Strefa Prawa Bankowego.</p>

Główne założenia wyroku:

• posiadanie wykształcenia wyższego w dziedzinie zarządzania i finansów oraz zatrudnienie w banku udzielającym kredytu nie pozbawia kredytobiorcy prawa do zakwestionowania nieuczciwego charakteru klauzul umownych.

Na wyrok warto powołać się wobec tego w sytuacji zakwestionowania przez Bank statusu konsumenta po stronie kredytobiorcy, z uwagi na fakt posiadania wykształcenia wyższego ekonomicznego, wykształcenia z zakresu zarządzania i finansów, bankowości, zatrudnienie kredytobiorcy w banku, instytucjach finansowych.

• bank ma taki sam obowiązek informacyjny wobec wszystkich kredytobiorców, nawet jeśli są oni pracownikami banku;
• sam fakt umieszczenia identycznego postanowienia umownego w rejestrze klauzul niedozwolonych może być wystarczającym argumentem do uznania takiej klauzuli za nieuczciwą, sąd nie musi go każdorazowe badać w postępowaniu indywidualnym;
• postanowienie umowy, które ze względu na warunki wykonania niektórych przewidzianych w nim zobowiązań danego konsumenta należy uznać za nieuczciwe, nie może utracić takiego charakteru z powodu innego postanowienia tej umowy, które przewiduje możliwość wykonania przez tego konsumenta tych zobowiązań na innych warunkach.

<p>The post Ważny wyrok TSUE z dnia 21 września 2023 r. w sprawie C-139/22 first appeared on Strefa Prawa Bankowego.</p>